Вакуумлы лиофилизаторлар — бу юксек семерели къурутув донатмасыдыр, олар алчакъ-араретли сублимация вастасынен материаллардан дымны чыкъаралар. Олар ашайт, фармацевтика, биологик махсулатлар ве химия санайында кенъ къулланыла. Оларнынъ эсас принципи вакуум муитинде материалнынъ араретини бузлав нокътасындан ашагъы тюшюрмектир, бу исе дымлыкънынъ догърудан-догъру къатты алдан газлы алгъа сублимациясына себеп ола, бойлеликнен, юксек араретлернинъ себебинден материалнынъ фааль мадделерине зарар кетирильмесинден къачынмакъ мумкюн. Ашагъыда къулланув усулы учь тарафтан тафсилятлы тасвирленген: -амелияттан эвель азырлыкъ, амелият тертиби ве мукъайтлыкъ.
-амелияттан эвель азырлыкъ
Донатмаларны тешкерюв: сувукъ къапкъан, вакуум насосы, къыздырув системасы ве идаре системасы нормаль иш алда олгъаныны тасдыкъламакъ керек. Сувукъ къапкъаннынъ арарети эвельден бельгиленген къыйметке еттими (адет узьре, эвельден --40 градустан ашагъы сувутмакъ керекми), вакуум насоснынъ ягъ севиеси стандарт диапазонда олгъаныны ве тыкъынты алкъалары сагълам олгъаныны тешкеринъиз.
Материалны эвельден ишлемек: Материалнынъ хусусиетлерине коре -бузламакътан эвельки ишлемекни япынъыз. Меселя, ашайт материалларыны -30 градустан -40 градускъадже температурада 12-24 саат девамында бузлатмакъ керек, бойледже, олар бутюнлей бузламакъ кереклер; фармацевтик материаллар кристалл зарарланмасын деп, бузлавнынъ идаре этильген тезлигини талап этелер. Эвельден бузлатувнынъ етерли олмамасы сублимация басамакъта йыкъылувгъа кетире биле, бу исе битириджи махсулатнынъ кейфиетине тесир эте.
Юклев ве ерлештирюв: материалны материал тепсилери устюне тенъ ерлештиринъиз, тевсие этильген къалынлыгъы 5-10мм олсун. Був диффузиясына кедер этмемек ичюн, бир къач материал тепсилери арасында аралыкъ (меселя, 38 мм) сакъланмакъ керек. Учкъан компонентлери олгъан материаллар ичюн ава кечиримлилиги яхшы олгъан къаплама материалларындан файдаланынъыз.
Ишнинъ тертиби .
-бузлавдан эвельки басамакъ: Акъыллы идаре панели вастасынен -бузлавдан эвельки араретни (-40 градустан -50 градускъадже ) ве вакъытны (материалнынъ микъдарына коре ерлештиринъиз, адет узьре 2-4 саат) къойынъыз. Бу басамакъта, араретнинъ денъишмелери себебинден зияде буз кристалллары пейда олмасын деп, сувукъ къапкъаннынъ арарети тургъун олгъаныны темин этинъиз.
Вакуум ве сублимация къурутув: эвельден-бузлаткъан сонъ, система басымы 10Па-дан эксик олмасы ичюн вакуум насосыны чалыштырынъыз (юксиз 5Па стандарт вакуумгъа иришмек). Бу вакъытта материалдаки буз сублимациягъа кечип башлай, бунъа кечириджи къыздырув системасындан (меселя, раф къыздырувындан) энергия керек ола. Къыздырув араретини яваш-яваш арттырмакъ керек (-20 градустан башламакъ тевсие этиле , эр бир басамакъта 5-10 градускъа арттырмакъ керек), ерли зияде къызувдан къачынмакъ ичюн.
Десорбция къурутув басамакълары: материалнынъ арарети тышкъы араретке якъынлашкъанда, дезорбция къурутув басамакълары башлана. Бу ерде вакуум севиесини даа да эксильтмек керек (2 Па-дан ашагъы), къалгъан багълы сувны чыкъармакъ ичюн раф араретини 30— 50 градускъадже котермек керек. Бу басамакъта нумюненинъ арарет дисплейини, зияде арарет материалнынъ денатурациясына себеп олмасын деп, токътамайып козетмек керек.
Якъмакъ ве нумюне алмакъ: къуругъан сонъ, башта къыздырув системасыны сёндюрмек керек, сонъра материалнынъ арарети ода араретине тюшкен сонъ, вакуум насосыны сёндюрмек керек. Сонъунда вакуумны сындырмакъ ве материалны чыкъармакъ ичюн къурутув азотыны кирсетинъиз. Юксек-къыйметли материаллар ичюн донатманы тез вакъытта озь нормаль алына къайтармакъ ичюн бир-дёгмели электрик иритюв функциясыны къулланмакъ тевсие этиле.
